महाराष्ट्रातील एकमेव CPI(M) आमदार : विनोद भीवा निकोले
दारिद्र्यातून संघर्ष करत विधानसभेपर्यंत पोहोचलेला एक प्रेरणादायी प्रवास म्हणजे विनोद भीवा निकोले. ते आज महाराष्ट्र विधानसभेतील कम्युनिस्ट पार्टी ऑफ इंडिया (मार्क्सवादी) चे एकमेव आमदार आहेत. पालघर जिल्ह्यातील डहाणू (एसटी राखीव) मतदारसंघाचे ते प्रतिनिधित्व करतात. २०१९ मध्ये प्रथम निवडून आलेले निकोले यांनी २०२४ मध्येही आपला विजय कायम ठेवला.
बालपण आणि पार्श्वभूमी
१५ सप्टेंबर १९७५ रोजी जन्मलेले विनोद निकोले हे भूमिहीन आदिवासी मजुरांच्या कुटुंबातून आले आहेत. लहानपणापासूनच गरिबी त्यांच्या आयुष्याचा भाग होती. वडील जमीनदारांच्या शेतात मजुरी करत. वयाच्या सहाव्या वर्षी त्यांना आचार्य संतोषी शाळेच्या वसतिगृहात ठेवण्यात आले.
पुढे त्यांनी डांडेकर कॉलेजमध्ये बी.कॉम.चे शिक्षण सुरू केले; मात्र आर्थिक अडचणींमुळे ते अपूर्ण राहिले. शिक्षण परवडत नसल्याने त्यांनी आपल्या चुलत भावासोबत डहाणू शहरात वडा-पाव आणि चहाची छोटी गाडी सुरू केली.
राजकारणात प्रवेश
याच गाडीवर एक दिवस कम्युनिस्ट पक्षाचे ज्येष्ठ नेते एल.बी. धनगर चहा प्यायला आले. थोड्या संवादानंतर त्यांनी विनोद निकोले यांना CPI(M) साठी काम करण्याचे आमंत्रण दिले. अवघ्या १० रुपयांत पक्षाचे सदस्यत्व घेत निकोले यांच्या आयुष्याला नवी दिशा मिळाली.
२००५ मध्ये ते अधिकृतपणे CPI(M) मध्ये दाखल झाले आणि पूर्णवेळ कार्यकर्ता बनले. सुरुवातीला महिन्याला फक्त ५०० रुपये मानधन मिळत असे, जे पुढे ५,००० रुपये झाले. पत्नी शाळेत शिक्षिका असून त्यांचेही उत्पन्न जवळपास एवढेच होते. २०१९ पर्यंत त्यांचा बँक खातेही नव्हते, इतकी त्यांची आर्थिक परिस्थिती साधी होती.
चळवळीतील सहभाग
निकोले यांनी शेतकरी आणि आदिवासी आंदोलनांमध्ये सक्रिय सहभाग घेतला. २०१८ मधील किसान लाँग मार्च मध्ये त्यांनी २०० किलोमीटर चालत सहभाग घेतला. जमीन हक्क, वनहक्क कायदा, शेतकऱ्यांचे प्रश्न – या सगळ्यांमध्ये ते कायम पुढे होते.
२०१९ ची ऐतिहासिक निवडणूक
२०१९ च्या विधानसभा निवडणुकीत डहाणू मतदारसंघातून त्यांनी भाजपच्या विद्यमान आमदाराला सुमारे ४,७०० मतांनी पराभूत केले. विशेष म्हणजे, ते त्या निवडणुकीतील सर्वात गरीब उमेदवार होते – ना घर, ना वाहन, ना मोठी संपत्ती. त्यांच्या विरोधकाकडे मात्र कोट्यवधींची मालमत्ता होती.
या विजयामुळे ते २८८ सदस्यांच्या महाराष्ट्र विधानसभेत CPI(M) चे एकमेव आमदार ठरले.
आमदार म्हणून काम
२०१९ ते २०२४ या काळात त्यांनी डहाणूतील आदिवासी जनतेचे प्रश्न सातत्याने मांडले.
मुख्य मुद्दे :
आरोग्य व्यवस्था : डहाणूतील अपुऱ्या रुग्णालयामुळे रुग्णांना गुजरातमध्ये जावे लागत होते. या प्रवासात गर्भवती महिला व बाळांचे मृत्यू झाले, हे त्यांनी सभागृहात मांडले.
वनहक्क कायदा (FRA 2006) : आजही पालघरमधील सुमारे ७०% आदिवासी भूमिहीन आहेत. त्यांना पट्टे मिळावेत यासाठी त्यांनी लढा दिला.
वाढवण बंदर प्रकल्पाला विरोध : रोजगाराच्या नावाखाली होणाऱ्या विस्थापनाला त्यांनी ठाम विरोध केला.
२०२४ मधील पुन्हा विजय
२०२४ च्या निवडणुकीत त्यांनी महाविकास आघाडीच्या पाठिंब्याने निवडणूक लढवली. मोठ्या सभा, खर्चिक प्रचार न करता त्यांनी गावागावांत थेट संवाद साधला. सर्वत्र सत्ताधाऱ्यांची लाट असतानाही त्यांनी विजय मिळवला.
लोकप्रियतेचे गमक
“मी तुमच्यातलाच आहे” – हा त्यांचा संदेश. पक्षाची विचारसरणी आणि स्वतःचा संघर्षमय जीवनप्रवास या दोन्हींचा लोकांवर प्रभाव आहे. महागड्या आश्वासनांपेक्षा ते प्रत्यक्ष कामावर भर देतात.
निष्कर्ष
विनोद निकोले हे केवळ आमदार नाहीत, तर संघर्षातून उभा राहिलेला विश्वास आहेत. साधे जीवन, प्रामाणिक काम आणि सातत्यपूर्ण उपस्थिती यामुळे ते आजही आदिवासी जनतेचे खरे प्रतिनिधी ठरतात. महाराष्ट्राच्या राजकारणात त्यांचा आवाज वेगळा, ठाम आणि गरजेचा आहे.
