भारताची सर्वात मोठी विमान कंपनी IndiGo ने डिसेंबर 2025 मध्ये असा ऑपरेशनल कोसळ अनुभवला, ज्याने संपूर्ण भारतीय विमान वाहतूक व्यवस्थेलाच धक्का दिला. 2 डिसेंबरपासून सुरू झालेली ही अडचण काहीच दिवसांत भीषण संकटात रूपांतरित झाली आणि IndiGo ला तब्बल 2,000 हून अधिक उड्डाणे रद्द करावी लागली. यामुळे देशभरातील विमानतळांवर प्रचंड गर्दी, गोंधळ, तणाव आणि प्रवाशांच्या तीव्र नाराजीचे वातावरण निर्माण झाले.
या संकटाची मुळे खोलवर आहेत – नवीन FDTL नियमांमुळे पायलटांना आवश्यक विश्रांती देणे, दीर्घकालीन क्रू टंचाई, अतिरेकी हिवाळी वेळापत्रक, तांत्रिक सिस्टिम बिघाड आणि हवामानातील अडथळे यांनी एकत्र येऊन परिस्थिती हाताबाहेर नेली. IndiGo ने 15,014 आठवड्याचे फ्लाइट्स नियोजित करून 6% वाढ केली होती, परंतु मनुष्यबळ मात्र त्यानुसार वाढवले गेले नाही.
5 डिसेंबर हा या संकटाचा शिखरबिंदू ठरला-एका दिवसात 1,600 उड्डाणे रद्द झाली आणि 2,200+ दैनिक उड्डाणांऐवजी कंपनी फक्त 700 फ्लाइट्सच चालवू शकली. देशातील सर्वात व्यस्त असे दिल्ली, मुंबई, बेंगळुरू विमानतळ—सगळीकडे काउंटरवर गोंधळ, रांगा आणि स्ट्रांडे़ड प्रवासी दिसू लागले.
सरकार आणि DGCA ला तातडीने हस्तक्षेप करावा लागला. DGCA ने CEO Pieter Elbers यांना शो-कॉज नोटीस बजावली, तसेच 12 डिसेंबरला हजर राहण्याचा आदेश दिला. कंपनीला लगेच 10% शेड्युल कमी करणे, प्रवाशांना रिफंड देणे, आणि हरवलेल्या बॅगेजची 48 तासांत परतफेड करणे बंधनकारक करण्यात आले. DGCA ने FDTL नियमांनाही तात्पुरती सवलत देऊन संकट शांत करण्याचा प्रयत्न केला.
या संपूर्ण संकटाचा सर्वात मोठा फटका प्रवाशांनाच बसला. लाखो लोकांचे प्रवास ढासळले, तर हजारो प्रवासी विमानतळांवर रात्रभर अडकून पडले. 3 ते 5 डिसेंबरदरम्यान प्रभावित झालेल्या प्रवाशांना IndiGo काढून ₹10,000 चे व्हाउचर देण्याची घोषणा केली, तसेच शेवटच्या क्षणी रद्द झालेल्या उड्डाणांसाठी ₹5,000 ते ₹10,000 इतकी भरपाई जाहीर केली. याशिवाय कंपनीने तब्बल ₹78 कोटींच्या रिफंडची प्रक्रिया पूर्ण केल्याचे सांगितले.
8 ते 11 डिसेंबरदरम्यान IndiGo चे ऑपरेशन्स हळूहळू सुधारू लागले – दैनिक उड्डाणे 1,500 वरून 1,800 आणि नंतर 1,900 पर्यंत वाढली, तसेच 138 गंतव्यांशी पुन्हा पूर्णपणे संपर्क जोडला गेला. IndiGo ने नेटवर्क स्थिर झाल्याचा दावा केला असला तरी, या संपूर्ण संकटाने कंपनीच्या नियोजनक्षमतेवर, मानवी संसाधन व्यवस्थापनावर आणि ऑपरेशनल तयारीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उभे केले आहे.
DGCA ची चौकशी समिती सध्या संपूर्ण संकटाचा तपाशीलवर अभ्यास करत आहे. या तपासणीनंतर IndiGo च्या वरिष्ठ नेतृत्वावर कारवाई, अतिरिक्त आर्थिक दंड किंवा फ्लाइट क्षमतेवरील आणखी निर्बंध लागू होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. एकूणच हा प्रसंग भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रासाठी मोठा “wake-up call” ठरला आहे – विशेषत: सुरक्षा मानदंड, नियमन, कर्मचारी व्यवस्थापन आणि वेगाने वाढणाऱ्या प्रवासी मागणीच्या काळात सिस्टिमची प्रत्यक्ष क्षमता किती सक्षम आहे, याबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
